Pe\u0142nej i wiarygodnej analizy frekwencji dokona\u0107 trudno, poniewa\u017c poszczeg\u00f3lne \u017ar\u00f3d\u0142a podawa\u0142y rozbie\u017cne informacje. Natomiast w prasie liczba widz\u00f3w nie zawsze by\u0142a podawana, w „Przegl\u0105dzie Sportowym” pojawia\u0142a si\u0119 ona bardzo rzadko.<\/p>\n
Mimo to postanowi\u0142em po kr\u00f3tce wspomnie\u0107 o tej kwestii. Frekwencja ustalana by\u0142a na podstawie sprzedanych bilet\u00f3w, a te na Legii by\u0142y najdro\u017csze w kraju. Analiza z dw\u00f3ch lat znalaz\u0142a si\u0119 w ksi\u0105\u017cce Mielecha: „W Warszawie zawody tego klubu ogl\u0105da\u0142o 18\u00a0109 widz\u00f3w (spadek 4100), na obcych boiskach Legia by\u0142a na drugim miejscu maj\u0105c przeci\u0119tnie 2215 widz\u00f3w. Zawody dawa\u0142y klubowi przeci\u0119tnie 2305 z\u0142” –\u00a0<\/em> frekwencja za rok 1932, „W 1929 roku PZPN og\u0142osi\u0142 statystyk\u0119 za rok 1928, z kt\u00f3rej wynika\u0142o, i\u017c 'Legia’ zg\u0142osi\u0142a najwi\u0119cej zawodnik\u00f3w do rozgrywek (124), jej mecze w Warszawie ogl\u0105da\u0142o 22\u00a0688 widz\u00f3w (dziesi\u0105te miejsce), na prowincji 29\u00a0034 (pi\u0105te miejsce)”<\/em>.<\/p>\n W ksi\u0119dze jubileuszowej mamy jedynie trzy analizy. Za rok 1928: „W Warszawie na meczach trzech klub\u00f3w ligowych by\u0142o 73\u00a0000 widz\u00f3w, z czego 22\u00a0688 na spotkaniach Legii. Liczba ta da\u0142a Legii 10 miejsce w\u015br\u00f3d klub\u00f3w ligowych. Jednak\u017ce na obcych boiskach, na wyjazdach\u00a0 ogl\u0105da\u0142o Legi\u0119 29\u00a0034 widz\u00f3w, co da\u0142o pi\u0105te miejsce w\u015br\u00f3d ligowc\u00f3w”. <\/em>Za rok 1932: „Frekwencja na zawodach ligowych spad\u0142a o 8,5 % (z 258\u00a0236 na 230 051), frekwencja Legii wyra\u017ca\u0142a si\u0119 liczb\u0105 18\u00a0133 (VII miejsce), przeci\u0119tna liczba widz\u00f3w na jednym meczu Legii wynosi\u0142a wi\u0119c 1648 (Cracovia 2846 ? I miejsce). Legia by\u0142a po Cracovii drug\u0105 dru\u017cyn\u0105, kt\u00f3ra gospodarzom dostarcza\u0142a najwi\u0119cej widz\u00f3w (2218) a w Warszawie spadek frekwencji by\u0142 najwi\u0119kszy. W por\u00f3wnaniu z 1931 r. wzros\u0142a popularno\u015b\u0107 Cracovii, Legii, Ruchu i Czarnych – reszta zmala\u0142a. Legia mia\u0142a dochod\u00f3w 25\u00a0300 z\u0142 (VI miejsce, najlepszy \u0141KS 45\u00a0700 z\u0142), spadek dochod\u00f3w Legii wynosi\u0142 20\u00a0000 z\u0142. Przeci\u0119tna cena biletu 1,03-1,63 z\u0142, \u015bredni doch\u00f3d z meczu Legia mia\u0142a 2305 z\u0142 (VI miejsce, najlepszy LKS 4162 z\u0142)”. Najwi\u0119cej kar na\u0142o\u017cono na Legi\u0119 (14). <\/em>I rok 1934: „Ciekawie wypada por\u00f3wnanie frekwencji na meczach \u015bwiadcz\u0105cej o popularno\u015bci klub\u00f3w. Rekord nale\u017ca\u0142 w tej dziedzinie do Ruchu 55\u00a0200 widz\u00f3w, przeci\u0119tnie 5520 widz\u00f3w na ka\u017cdym meczu. Legia by\u0142a IX – 11\u00a0200 widz\u00f3w, przeci\u0119tnie 1000 os\u00f3b na meczu. Na obcych boiskach najpopularniejszym klubem by\u0142a Cracovia 28\u00a0200 widz\u00f3w (\u015brednio 2800). Legia by\u0142a VI – 16\u00a0100 widz\u00f3w. Legia nale\u017ca\u0142a w 1934 r. do najmniej karanych klub\u00f3w: Legia 1 kara, Warszawianka 3 kary, Polonia 6 kar, a najwi\u0119cej Cracovia – 9 kar (…) Legia mia\u0142a najdro\u017csze bilety wst\u0119pu 140 gr, inne kluby oko\u0142o 59 groszy. Najwi\u0119kszy doch\u00f3d mia\u0142 Ruch 55\u00a0300 z\u0142 brutto, VI\u00a0 Polonia 18\u00a0900 z\u0142 VIII Legia 16\u00a0500 z\u0142, X – Warszawianka 8480 z\u0142.”<\/em><\/p>\n Gar\u015b\u0107 ciekawostek – podsumowanie okresu przedwojennego<\/strong><\/p>\n Poniewa\u017c jestem zwolennikiem samodzielnego my\u015blenia, dlatego wszelkie wnioski pozostawiam czytelnikowi. Jednak my\u015bl\u0119, \u017ce wiele os\u00f3b zgodzi si\u0119 ze mn\u0105, i\u017c tamte czasy nie s\u0105 a\u017c tak odleg\u0142e jak to si\u0119 niekt\u00f3rym wydaje. Nie s\u0105dz\u0119, by gdyby kto\u015b z nas nagle przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w realia mi\u0119dzywojenne, czu\u0142 si\u0119 jako\u015b bardzo wyobcowany, s\u0105dz\u0119 raczej \u017ce przyni\u00f3s\u0142by tam trendy, kt\u00f3re zapewne zosta\u0142y by przyj\u0119te z szerok\u0105 akceptacj\u0105. Kompletnie sob\u0105 natomiast pozostaliby dziennikarze, szczeg\u00f3lnie jednej dobrze nam znanej gazety. Analogii do czas\u00f3w dzisiejszych jest wi\u0119cej, gdy\u017c opis ten dotyczy tylko jednego klubu w przedwojennej Polski. Do eksces\u00f3w spod znaku „hools” r\u00f3wnie\u017c dochodzi\u0142o, jednak uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cano wtedy s\u0119dziemu, albo pi\u0142karzom z dru\u017cyny przeciwnej. Najbardziej aktywni w tej kwestii by\u0142y hanysy, a dok\u0142adnie rzecz bior\u0105c nasi zachodni s\u0105siedzi: „S\u0119dzia Nied\u017awi\u0144ski naog\u00f3\u0142 sprawowa\u0142 sw\u00f3i urz\u0105d dobrze. Czego jednak publiczno\u015b\u0107 szowinistyczna nie uznawa\u0142a i po zawodach obrzuci\u0142a go kamieniami.” „Po zako\u0144czeniu meczu publiczno\u015b\u0107 niemiecka rzuci\u0142a si\u0119 na boiska z zamiarem zlynczowania s\u0119dziego, do czego wzywa\u0142 niedwuznacznie Dr. N. – uwaga bo wymienimy nazwisko” –<\/em> oba cytaty dotycz\u0105c meczu pomi\u0119dzy 1.FC Katowice a Legi\u0105 z 1927, rozegranego w Katowicach.<\/p>\n Co ciekawe Legia by\u0142a lubiana w\u015br\u00f3d ludno\u015bci polskiej: „Na bankiecie jednak panowa\u0142 serdeczny nastr\u00f3j mi\u0119dzy dru\u017cynami. Legja by\u0142a przedmiotem owacji ze strony polskiej publiczno\u015bci.” <\/em>(ten sam mecz). „Dzia\u0142ali” tak\u017ce kibice zza miedzy, kt\u00f3rzy urz\u0105dzili raz niez\u0142\u0105 kamionk\u0119, zawodnikom krakowskiego zaprzyja\u017anionego klubu, przy okazji niszcz\u0105c totalnie kilka taks\u00f3wek. Poza prowizoryczn\u0105 „chuligank\u0105” pojawia\u0142y si\u0119 tak\u017ce wyjazdy. Raz „go\u015bcili\u015bmy” kibic\u00f3w \u0141KS-u w 1934 roku – „Kiedy na dworcu w \u0141odzi do poci\u0105gu warszawskiego wsiad\u0142a wraz z dru\u017cyn\u0105 \u0141KS-u spora gromada kibic\u00f3w, nikt z nich spewno\u015bci\u0105 nie przypuszcza\u0142, \u017ce przypadnie im w udziale ogl\u0105danie tak ci\u0119\u017ckiej kl\u0119ski ulubie\u0144c\u00f3w”<\/em>, oraz zwolennik\u00f3w Pogoni Lw\u00f3w w roku 1929: „Rzecz prosta, \u017ce tego rodzaju sytuacja wytworzy\u0142a na widowni specyficzny nastr\u00f3j, kt\u00f3rego wyrazem by\u0142a mi\u0119dzy innymi by\u0142a liczna grupka lwowiak\u00f3w, przyby\u0142ych na ten mecz specjalnie do Warszawy.”<\/em>. Jedn\u0105 z lepszych „ekip wyjazdowych” by\u0142 Junak Drohobycz – klub z miasta znajduj\u0105cego si\u0119 bardzo blisko Lwowa. Jego zwolennicy pono\u0107 je\u017adzili na mecze wyjazdowe regularnie w poka\u017anych ilo\u015bciach. Dobrym przyk\u0142adem jest mecz Junaka z Kresami Tarnopol, rozegrany dnia 15 sierpnia 1937 na neutralnym boisku w Stryju. Mecz obejrza\u0142o ok. 4000 widz\u00f3w z czego 2000 kibic\u00f3w z Drohobycza, kt\u00f3rzy przyjechali na mecz poci\u0105giem specjalnym. Ponadto organizowane by\u0142y tak\u017ce lux-torpedy i autobusy. Je\u017celi chodzi o wyjazdy zwolennik\u00f3w Legii, to oczywi\u015bcie dok\u0142adnie przejrza\u0142em wszystkie relacje z mecz\u00f3w wyjazdowych, i jeden trop znalaz\u0142em. W relacji z meczu z 1929 roku z \u0142\u00f3dzkim Klubem Turyst\u00f3w rozegranego w \u0141odzi czytamy: „Po zmianie stron i dopingu przedstawicieli Legji – warszawianie zmienili si\u0119 nie do poznana”<\/em>. I tu bardzo \u017ca\u0142uje, \u017ce dziennikarz u\u017cy\u0142 tak niejasnego s\u0142owa, obecnie pod terminem „przedstawiciele Legii” rozumiemy dzia\u0142aczy, czy innych pracownik\u00f3w klubu, jednak dosy\u0107 ma\u0142o prawdopodobne wydaje si\u0119 \u017ceby prowadzili doping. Dlatego najprawdopodobniej chodzi tu o kibic\u00f3w. Wyjazd\u00f3w oczywi\u015bcie mog\u0142o by\u0107 wi\u0119cej, jednak jak ju\u017c wspomina\u0142em dziennikarze nie zawsze o tym pisali (przyk\u0142adowo w PS w relacji z tego samego meczu, nic nie wspomina o dopingu dla Legii)<\/p>\n Rozumiem, \u017ce oczekiwania co do tekstu mog\u0142y by\u0107 wi\u0119ksze, bo pierwotnie mia\u0142em w planach przejrze\u0107 jeszcze kilka periodyk\u00f3w, zamieszczaj\u0105cych szczeg\u00f3\u0142owe relacje z mecz\u00f3w. Jednak odbi\u0142oby si\u0119 to wszystko na czasie, a tego chcia\u0142em unikn\u0105\u0107. Mam nadzieje, \u017ce tekst ten przybli\u017cy\u0142 Wam chocia\u017c troch\u0119 klimat tamtych czas\u00f3w i nikt ju\u017c nie uwierzy w brednie jakoby wtedy by\u0142o zupe\u0142nie inaczej. Dziwi mnie tylko to, \u017ce nikt nigdy nie po\u015bwi\u0119ci\u0142 temu tematowi wi\u0119kszej uwagi.<\/p>\n Snopek<\/p>\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n 1. „Przegl\u0105d Sportowy”<\/p>\n 2. „Stadjon”<\/p>\n 3. Legia 1916-1966 historia, wspomnienia, fakty<\/p>\n 4. Stanis\u0142aw Mielech „Sportowe sprawy i sprawki”<\/em><\/p>\n 5. Ryszard M\u0105czewski „Warszawa mi\u0119dzy wojnami”<\/em>\u00a0Opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu Stolicy 1918-1939<\/p>\n 6. Andrzej Gowarzewski „Lw\u00f3w i Wilno w ekstraklasie”<\/em><\/p>\n Pe\u0142nej i wiarygodnej analizy frekwencji dokona\u0107 trudno, poniewa\u017c poszczeg\u00f3lne \u017ar\u00f3d\u0142a podawa\u0142y rozbie\u017cne informacje. Natomiast w prasie liczba widz\u00f3w nie zawsze by\u0142a podawana, w „Przegl\u0105dzie Sportowym” pojawia\u0142a si\u0119 ona bardzo rzadko.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[12,64],"tags":[59,26,20],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1968"}],"collection":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1968"}],"version-history":[{"count":15,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4897,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1968\/revisions\/4897"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"