KIBICE<\/strong><\/p>\n„Najlepiej nam by\u0142o przed wojn\u0105…” – brzmi refren popularnej piosenki. Jednak wsp\u00f3\u0142czesny kibic m\u00f3g\u0142by si\u0119 czu\u0107 nieswojo na pierwszoligowych stadionach. W\u00f3wczas nikt nie \u015bmia\u0142 my\u015ble\u0107 o chodzeniu w barwach, flagi by\u0142y obecne jedynie na masztach a pirotechnik\u0119 mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 tylko w Sylwestra. Dominowa\u0142a publika odziana w szykowne garnitury, przewa\u017cnie w \u015brednim wieku bo m\u0142odzie\u017c nie zalicza\u0142a si\u0119 do sta\u0142ych bywalc\u00f3w trybun, tak jak ma to miejsce obecnie. Za to zbli\u017cona do obecnej by\u0142a frekwencja i przepa\u015b\u0107 jaka dzieli\u0142a w tym temacie Polsk\u0119 od Zachodu. W 1929 roku, najwi\u0119ksz\u0105 \u015bredni\u0105 widz\u00f3w mog\u0142a si\u0119 pochwali\u0107 Cracovia – niewiele ponad 2900 na mecz. Na tle spotka\u0144 w Europie Zachodniej takie wielko\u015bci wr\u0119cz \u015bmieszy\u0142y a prasa wr\u0119cz rozp\u0142ywa\u0142a si\u0119 nad popularno\u015bci\u0105 futbolu w Europie. W 1929 roku „Przegl\u0105d Sportowy” donosi\u0142 \u017ce na finale Pucharu Anglii zjawi\u0142o si\u0119 140 tysi\u0119cy widz\u00f3w a ponad 300 tysi\u0119cy musia\u0142o odej\u015b\u0107 z kwitkiem od kas. Z kolei na mecz Anglia-Szkocja zjecha\u0142o do Londynu 35 poci\u0105gami specjalnymi ponad 25 tysi\u0119cy kibic\u00f3w szkockich. W komentarzach przewija\u0142o si\u0119 pytanie – kiedy tak b\u0119dzie u nas? A mia\u0142o by\u0107 niepr\u0119dko, bowiem polski futbol dr\u0119czy\u0142a zmora, kt\u00f3ra m\u0119czy nas r\u00f3wnie\u017c dzisiaj – brak odpowiednich stadion\u00f3w. Problem ten mia\u0142o rozwi\u0105za\u0107 budowa dw\u00f3ch nowoczesnych obiekt\u00f3w, wojskowego przy \u0141azienkowskiej i reprezentacyjnego na Szcz\u0119\u015bliwicach.<\/p>\n
O ile ten pierwszy uda\u0142o si\u0119 uko\u0144czy\u0107, to drugi pozosta\u0142 na deskach kre\u015blarskich architekt\u00f3w. Mimo katastrofalnej sytuacji, za wst\u0119p na mecze ligowe trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107. W latach 30-tych najbardziej zasobny portfel musia\u0142 mie\u0107 kibic, kt\u00f3ry chcia\u0142 ucz\u0119szcza\u0107 na mecze Legii. Jak wida\u0107 po 70 latach nic si\u0119 nie zmieni\u0142o… Mimo to niekt\u00f3rzy mogli wej\u015b\u0107 na stadion za darmo, o czym \u015bwiadczy komunikat, wystosowany przez warszawskie kluby: „Kluby ligowe z Warszawy znosz\u0105 bezp\u0142atne bilety na mecze ligowe, wprowadzaj\u0105c w ich miejsce bilety ulgowe. Bilety bezp\u0142atne przys\u0142ugiwa\u0107 b\u0119d\u0105 jedynie graczom”. I tutaj r\u00f3wnie\u017c mo\u017cemy znale\u017a\u0107 analogie do naszych czas\u00f3w, bowiem ten przywilej osta\u0142 si\u0119 do dzisiaj, chocia\u017c mo\u017cna si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107 czy s\u0142usznie… Jak zachowywa\u0142a si\u0119 publiczno\u015b\u0107? Z relacji prasowych wynika \u017ce nie nale\u017ca\u0142a do najspokojniejszych. Najwi\u0119cej zastrze\u017ce\u0144 budzili kibice na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku i w Warszawie. Ci pierwsi swego czasu „ws\u0142awili si\u0119” pobiciem pi\u0142karzy Cracovii, z kolei sto\u0142eczni fani budzili powszechne zgorszenie niewybrednymi okrzykami pod adresem zespo\u0142u przeciwnika. „Pi\u0142karska Polska stan\u0119\u0142a na skraju przepa\u015bci, w g\u0142\u0119bi kt\u00f3rej kryj\u0105 si\u0119 pot\u0119\u017cni wrogowie, jak absolutna depopularyzacja tego sportu, w\u015br\u00f3d kulturalnych warstw spo\u0142ecze\u0144stwa a nawet zamykanie boisk przez w\u0142adze bezpiecze\u0144stwa” – lamentowa\u0142 w 1931 roku dziennikarz „PS”.<\/p>\n
W kontek\u015bcie tego, co napisa\u0142em na wst\u0119pie, stadionowe ekscesy wydaj\u0105 si\u0119 co najmniej dziwne. Trudno w\u015br\u00f3d statecznych obywateli szuka\u0107 stadionowych rozrabiak\u00f3w, gotowych wszczyna\u0107 burdy. W tym momencie zn\u00f3w warto si\u0119gn\u0105\u0107 do \u00f3wczesnej prasy. Ot\u00f3\u017c nierzadko inicjatorami czy wr\u0119cz prowodyrami byli… dzia\u0142acze i dziennikarze, przewa\u017cnie pracuj\u0105cy dla lokalnych gazet. W 1937 roku na meczu sosnowieckego „P\u0142omienia”, miejscowy kierownik dru\u017cyny, dzieli\u0142 si\u0119 swoimi uwagami na temat pracy s\u0119dziego z widzami, sugeruj\u0105c niedwuznacznie, co z takim \u0142otrem nale\u017ca\u0142oby zrobi\u0107. Kibice za\u015b wzieli sobie te uwagi do serca, wbiegaj\u0105c na murawe aby dokona\u0107 samos\u0105du. Arbiter salwowa\u0142 si\u0119 ucieczk\u0105 a zarz\u0105d podokr\u0119gu pi\u0142karskiego w Sosnowcu, zdyskwalifikowa\u0142 kierownika-prowokatora na okres 2 lat. Z kolei w Warszawie, swego czasu z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 przez wzgl\u0105d na brutaln\u0105 gr\u0119, cieszyli si\u0119 pi\u0142karze klubu „Gwiazda”. Dzielnie sekudnowali im kibice, uznawani za jednych z najbardziej szowinistycznych w stolicy.<\/p>\n
W marcu 1930 roku, w\u0142a\u015bnie ta dru\u017cyna rozgrywa\u0142a spotkanie o mistrzostwo klasy A (czyli zaplecza ligi), z zespo\u0142em rezerw Warszawianki. Zawody rozgrywano na boisku Legii. Spotkanie toczy\u0142o si\u0119 w napi\u0119tej atmosferze, podgrzewanej g\u0142\u00f3wnie przez zwolennik\u00f3w „Gwiazdy”. Kiedy gracz Warszawianki, Luxenburg zdoby\u0142 bramk\u0119 dla swojego zespo\u0142u, wydarzenia potoczy\u0142y si\u0119 b\u0142yskawicznie. Szcz\u0119\u015bliwy strzelec nie cieszy\u0142 si\u0119 d\u0142ugo ze zdobycia gola, bowiem bramkarz „Gwiazdy” wymierzy\u0142 mu „kar\u0119”, kopi\u0105c go z ty\u0142u. Kiedy Luxenburg odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119, chc\u0105c ukara\u0107 agresora, otrzyma\u0142 od stoj\u0105cego obok obro\u0144cy cios w twarz, po kt\u00f3rym pad\u0142 nieprzytomny na boisku. Wywi\u0105za\u0142a si\u0119 og\u00f3lna bijatyka mi\u0119dzy graczami obu dru\u017cyn. Pi\u0142karzy Gwiazdy z miejsca wspomogli oczywi\u015bcie kibice, kt\u00f3rzy tylko czekali na tak\u0105 okazj\u0119. Zimn\u0105 krew zachowa\u0142 tylko jeden z dzia\u0142aczy, major Piasecki, kt\u00f3ry uruchomiwszy hydrant, nakaza\u0142 och\u0142odzenie rozgrzanych g\u0142\u00f3w awanturnik\u00f3w. Jest to chyba pierwsze, udokumentowane, u\u017cycie „armatki wodnej” na obiektach Legii.<\/p>\n
Nieustaj\u0105c\u0105 bol\u0105czk\u0105 by\u0142y obelgi rzucane z trybun, zazwyczaj komentuj\u0105ce postaw\u0119 s\u0119dziego b\u0105d\u017a gr\u0119 przeciwnika. Oczywi\u015bcie nie ma \u017cadnego por\u00f3wnania z dniem dzisiejszym, bo w przedwojennej Polsce s\u0119dzia m\u00f3g\u0142 by\u0107 co najwy\u017cej „kaloszem”, ale i tak dla \u00f3wczesnych obro\u0144c\u00f3w moralno\u015bci, „chamstwo na stadionach” by\u0142o jednym z ulubionych temat\u00f3w. „Co innego, \u017ce atmosfera na boisku Legii jest dla dru\u017cyn przyjezdnych wi\u0119cej ni\u017c przykra. Najwy\u017cszy czas aby zarz\u0105d Legii zaj\u0105\u0142 si\u0119 takimi widzami i pouczy\u0142 ich, \u017ce dobre wychowanie jest cech\u0105 r\u00f3wnie cenn\u0105 w salonie, jak na trybunie sportowej” – tak „Przegl\u0105d” upomina\u0142 kibic\u00f3w wojskowych po meczu z Cracovi\u0105 w 1928 roku. Nie inaczej by\u0142o podczas spotka\u0144 lokalnego rywala, Polonii. Ubolewano \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 epitet\u00f3w, pochodzi\u0142a zazwyczaj z miejsc zarezerwowanych dla prasy i klubowych dzia\u0142aczy. Podejrzewano nawet \u017ce klub niedostatecznie kontroluje kibic\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105 nieuprawnione dla nich miejsca, bo trudno by\u0142o uwierzy\u0107 \u017ce tak zachowuj\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy powinni dawa\u0107 przyk\u0142ad bezstronno\u015bci. Oczywi\u015bcie dziennikarze nie byliby sob\u0105, gdyby nie publikowali „program\u00f3w naprawczych” sytuacji na trybunach. Por\u00f3wnuj\u0105c sytuacje z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, nic si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem nie zmieni\u0142o, z jednym tylko wyj\u0105tkiem – przedwojenni redaktorzy wypowiadaj\u0105c si\u0119 na temat kibic\u00f3w i ich zachowania, zazwyczaj bywali na stadionach. „Do akcji uzdrowienia stosunk\u00f3w trzeba wzi\u0105\u0107 si\u0119 od zaraz, stosuj\u0105c \u015brodki jak najbardziej radykalne” – apelowa\u0142 „PS”. „Zdaniem naszym wystarczy, aby spo\u015br\u00f3d odpowiednio rozstawionych mi\u0119dzy publiczno\u015bci\u0105 dwudziestu funkcjonariuszy (tj. porz\u0105dkowych – przyp. RaS), tylko kilku zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 do posterunku policji boiskowej o ostentacyjne wyprowadzenie prowokacyjnie zachowuj\u0105cego si\u0119 widza, a panowie zamilkn\u0105 natychmiast. Je\u015bli bowiem kto\u015b zdobywa si\u0119 na demonstrowanie prymitywizmu swojej natury, musi by\u0107 zwalczany w identyczny spos\u00f3b – brutalnie i bezwzgl\u0119dnie. Aby zatem za\u015b taki brutal nie wnosi\u0142 potem pretensji o zwrot koszt\u00f3w biletu, w\u0142adze pi\u0142karskie winny przypomina\u0107 klubom o tablicach urz\u0119dowych, tycz\u0105cych si\u0119 zachowania publiczno\u015bci podczas zawod\u00f3w. Nie trzeba dodawa\u0107 \u017ce funkcjonariusze klubowi musz\u0105 by\u0107 lud\u017ami powa\u017cnymi. Zdaniem naszym funkcjonariusze winni spe\u0142nia\u0107 swe funkcje parami, tak aby jeden zostawa\u0142 przy winowajcy, a drugi udawa\u0142 si\u0119 po policj\u0119.” Jak wida\u0107 nikt nie my\u015bla\u0142 ani o zamykaniu stadion\u00f3w, ani podwy\u017ckach cen bilet\u00f3w.<\/p>\n
NIE TYLKO DZISIAJ…<\/strong><\/p>\nJu\u017c od samego pocz\u0105tku masowego uprawiania pi\u0142ki no\u017cnej, wiedziano \u017ce ta gra do \u0142atwych nie nale\u017cy. Szczeg\u00f3lnie byli o tym przekonani pi\u0142karze, kt\u00f3rzy po wyczerpuj\u0105cej grze lubili si\u0119 „wzmocni\u0107”, niekoniecznie w zgodzie z duchem sportu. Problem zawodnik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie mieli w zwyczaju wylewa\u0107 za ko\u0142nierz, nie omin\u0105\u0142 i Legii.<\/p>\n
W pierwszych latach po wojnie, kiedy z wielkim mozo\u0142em budowano zesp\u00f3\u0142, utrapieniem dla kapitana dru\u017cyny, Stanis\u0142awa Mielecha, byli koledzy kt\u00f3rzy przychodzili na trening wiecznie zm\u0119czeni. Po latach, jako publicysta na \u0142amach „Stadionu” wspomina\u0142, \u017ce szczeg\u00f3lnie w tym wzgl\u0119dzie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 jeden z obro\u0144c\u00f3w, kt\u00f3ry nie potrafi\u0142 odm\u00f3wi\u0107 nikomu. Mia\u0142 jednak, jedn\u0105, \u017celazn\u0105 zasad\u0119. Nast\u0119pnego dnia, przed rozpocz\u0119ciem \u0107wicze\u0144 bieg\u0142 tyle rund wok\u00f3\u0142 boiska, ile dzie\u0144 wcze\u015bniej wypi\u0142 kieliszk\u00f3w. A \u017ce s\u0142owo „honor” przed wojn\u0105 mia\u0142o du\u017co mocniejszy wyd\u017awi\u0119k ni\u017c obecnie, mo\u017cna by\u0142o mie\u0107 pewno\u015b\u0107, co do uczciwego wykonania tej dobrowolnej kary.<\/p>\n
[Legia by\u0142a bardzo g\u0142\u0119boko osadzona w strukturach wojskowych]<\/p>\n
\n
JEST TAKI DZIE\u0143…<\/strong><\/p>\nNie ma wa\u017cniejszej daty dla Warszawy ni\u017c 1 sierpnia. Tego dnia wybuch\u0142o Powstanie – jedna z najtragiczniejszych i zarazem najpi\u0119kniejszych kart w historii naszego miasta. Zryw okrutnie do\u015bwiadczonej przez okupacj\u0119 stolicy by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 bitw\u0105 stoczon\u0105 przez organizacj\u0119 podziemn\u0105 w historii \u015bwiata. Do walki stan\u0119\u0142o wielu reprezentant\u00f3w naszego klubu.<\/p>\n
Cz\u0119\u015b\u0107 z nich ponios\u0142o najwy\u017csz\u0105 ofiar\u0119. Zgin\u0119li obiecuj\u0105co si\u0119 zapowiadaj\u0105cy p\u0142ywacy, bracia Kazimierz i Stanis\u0142aw Kosowscy. Na Czerniakowie, tu\u017c obok swojego stadionu, walczy\u0142 znany lekkoatleta, Jerzy Downarowicz, nale\u017c\u0105cy do zgrupowania Czata 49. Za swoj\u0105 postaw\u0119 w Powstaniu zosta\u0142 dwukrotnie odznaczony Krzy\u017cem Walecznych. Przechodz\u0105c obok klubowych kas nie zdajemy sobie sprawy, \u017ce w\u0142a\u015bnie przez \u015brodek ulicy \u0141azienkowskiej przebiega\u0142a linia frontu. To w\u0142a\u015bnie w tym miejscu we wrze\u015bniu powsta\u0144cy odpierali szturm przewa\u017caj\u0105cych si\u0142 niemieckich. Ko\u0144ca powstania nie doczeka\u0142 r\u00f3wnie\u017c zapa\u015bnik, wielka nadzieja polskiej reprezentacji, m\u0142ody Henryk Hebda. Inny zapa\u015bnik, uczestnik olimpiady w Berlinie, Henryk \u015al\u0105zak, zgin\u0105\u0142 na Marymoncie rozjechany przez nieprzyjacielski czo\u0142g. Niemal w komplecie walczy\u0142a sekcja tenisowa, kt\u00f3ra przed wojn\u0105 nale\u017ca\u0142a do najsilniejszych w kraju. Ksawery T\u0142oczy\u0144ski zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny, a jego partner deblowy, Jerzy Gotschalk, zgin\u0105\u0142. Poleg\u0142 tak\u017ce znakomity p\u0142otkarz, Stanis\u0142aw Sulikowski, ko\u0144ca wojny nie doczekali ci\u0119\u017carowcy Aleksander M\u0105czki i Leon Bresler. Pi\u0142karz Legii i reprezentant Polski, Jerzy \u0141ysakowski, prosto z powsta\u0144czego frontu trafi\u0142 do obozu koncentracyjnego Gross Rosen. D\u0142uga, bardzo d\u0142uga jest lista legijnych sportowc\u00f3w, kt\u00f3rzy stan\u0119li do walki o swoje miasto. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 nich wr\u00f3ci\u0142a do sportu, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ju\u017c tej szansy nie mia\u0142a. Jednak wszyscy oni zapisali si\u0119 z\u0142otymi zg\u0142oskami na kartach historii Legii, chocia\u017c wielu z nich nigdy nie odnios\u0142o znacz\u0105cych sukces\u00f3w na sportowej arenie. Pami\u0119tajmy o nich. Zawsze<\/strong>.<\/p>\n<\/embed><\/object><\/p>\n[Pami\u0119tamy]<\/p>\n
\n
PS Skan ze skr\u00f3tu powojennej historii klubu<\/p>\n
\n
\n
\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bez cienia w\u0105tpienia warto przypomnie\u0107 gar\u015b\u0107 historii publikowanych w tygodniku „Nasza Legia” w czasach, gdy jeszcze wydawali go kibice – czyli przed przej\u0119ciem tytu\u0142u przez ITI. Jednym z autor\u00f3w s\u0142yn\u0105cych z dobrego research’u w materia\u0142ach \u017ar\u00f3d\u0142owych by\u0142 Rafa\u0142 \u015alaski<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[12,8,64,10],"tags":[62,59,26,57,19],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1054"}],"collection":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1054"}],"version-history":[{"count":33,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1180,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1054\/revisions\/1180"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"http:\/\/zyletatest.sklw.info\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/najlepsza-Dru\u017cyna-Legjonowa-1917.jpg\" "\\"najlepsza")
<\/a><\/p>\n